París, París

,,Þér eruð auðvitað eins og allir hinir – komnar til Parísar til að upplifa Paris, Paris, Eiffel turninn,  Sorbonne-háskóla og Signubakka, en gleymið að þér kunnið ekkert í frönsku! Hvernig ætlið þér, ungfrú, að biðja um rauðvín og osta ef þér kunnið ekki einu sinni almennilega frönsku?!”
Þetta var annar dagurinn minn í Frakklandi, daginn sem ég kom illa út úr stöðuprófi í frönsku og prófdómarinn sá tilefni til að flokka mig með öllum öðrum úr mínu ómerkilega sauðahúsi: erlendum námsmönnum. Að einhverju leyti var mér sama, en vildi þó leiðrétta maddömuna á bjagaðri frönsku og segja henni að ég væri ekki eins og hinir, að ég væri hvorki ginkeypt fyrir Parísar-klisjunni né erasmus-klisjunni, að ég væri komin hingað á mínum eigin forsendum.
Eða fer nákvæmlega sama hugsunin í gegnum hug ,,allra hinna”?

Líkt og ,,menntaskólaárin”, hefur orðið ,,erasmus” fengið á sig vemmilegan blæ nostalgíunnar í sinni verstu mynd þar sem reynslan er eins og fyrirfram ákveðin: ,,Þetta verður frábært!”. Nostalgía gagnvart framtíðinni eins og Paul Auster skrifar um, en þegar fólk talar um erasmus-árið er þessi framtíðarnostalgía frekar byggð á hræðslu um að þessi tími verði eitthvað annað en frábær, að þessi tími verði ekki hressilegur rússibani í skemmtilega framandi frumskógi, heldur að einsemd og brostnar vonir muni mögulega spila stóra rullu á komandi ári. Líkt og fastmótaðar hugmyndir fólks um þá reynslu sem maður ætti að öðlast sem skiptinemi í öðru landi séu byggðar á hræðslu gagnvart hinu óþekkta.

Fyrstu dagarnir byggjast á andlegu niðurbroti og endurbyggingu í senn, þegar maður er á einhvern hátt að reyna að laga sig að nýjum líkama og nýjum orðum.
Minningar:
Ég á Rue de Rennes í óþægilega glærum símaklefa grátandi í símann við mömmu: ,,Ég hata París...” og fyrir framan mig situr óþægilega ástfangið par að drekka saman vín á götukaffihúsi. Þau eiga heima hér, hugsa ég. Þetta er þeirra borg, og ég er eins og persóna í leit að hlutverki (og höfundi), villt inn á þeirra rótgróna svið.

Ég að labba heim úr útlendingaskólanum loksins loksins búin að ná tökum á viðtengingarhættinum sem er nóg til að bjarga þeim degi. Um nóttina tala ég í svefni á frönskum viðtengingarhætti; que je sache, que je fasse...

Ég að koma út úr súpermarkaðnum, og fyrir utan liggur illa lyktandi róni á hitagrindinni á gangstéttinni og handleikur flösku af Bordeaux eins og hún væri ungabarn sem yrði að vernda gegn ógnum hins ytra heims. ,,Mademoiselle, þér eruð eins og sólargeisli” segir hann við mig þvoglumæltur, og ég veit ekki hvort ég eigi að hlæja eða gráta.

Ég byrjuð í bókmenntafræði í Sorbonne Paris IV, loksins farin að nálgast aftur mitt fyrra sjálf. Þar les ég mig inn í borgina með Baudelaire og Nerval, Beckett og Blanchot. Eitt kvöldið fer ég í matarboð til vina sem eiga heima við metrostöðina Robespierre, og um leið og ég stíg úr lestinni og horfi á skiltið, Robespierre, er eins og fortíð þessarar borgar – með byltingum, hroka, ástríðu, sköpun og lífsleiða – líði hjá fyrir framan augu mín eins og hraðlestin. Hvað hefur ekki átt sér stað hér?

Ég á melankólískum kaffibar í 20. hverfi, orðin að parinu með vínið. Ég á heima hér, geri ég mér skyndilega grein fyrir.

Ég farin að kvíða heimför. Ég get varla labbað um göturnar án þess að vera farin héðan í huganum.

Ég komin ,,heim” til Reykjavíkur og þá fyrst brotlendi ég í framandi menningu, í rigningu og roki. Hér er eins og ekkert hafi breyst en þó allt; mér líður eins og ég sé aftur orðin að persónu í því lífi sem ég þekkti áður; ég er afur komin á gamla sviðið en persónan mín er breytt; hún hefur ferðast lengra og stækkað. Og hugsanlega er engin leið aftur ef maður er á annað borð farinn.

Reynslan af þessu ári er þar af leiðandi orðin margbrotnari en hægt er að lýsa í einni grein. Líf manns á öðrum stað blandast saman við fortíð og framtíð, og maður á sér því allt í einu Parísar-sjálf sem er ekki svo frábrugðið hinum hliðum sjálfsins. Það getur jafnvel gerst að Parísar-sjálfið setji öll hin í samhengi sem maður hefði aldrei getað séð fyrir.

Með því að fara til annarrar borgar gefst manni með öðrum orðum tækifæri á að upplifa sig í samhengi við stærri og margbrotnari heim, og á endanum að tilheyra honum. Í endurliti er hægt að spyrja sig hver maður væri án þeirrar reynslu. Þegar maður fer yfir á götuljósum á boulevördunum og mætir straumi fólks sem kemur úr gagnstæðri átt er maður umkringdur lífi annarra, og maður finnur fyrir smæð sinni en um leið möguleikum. Því hvað sem gerist á einu ári í öðru landi, víkkar maður út sjóndeildarhring sinn og ögrar takmörkum sínum á hátt sem má segja að sé lífsnauðsynlegur fyrir hverja manneskju.

Ása Helga Hjörleifsdóttir

_________________________________________________________________________

1. sæti: Ása Helga Hjörleifsdóttir / Paris, Paris, sjá grein.
2. sæti: Magnús Sigurðsson / á fljótabáti upp Rín, sjá grein.
3. sæti: Hildur Björgvinsdóttir / skógar skrifræðis og pálmatrjáa í Montpellier, sjá grein.
4-5. sæti: Brynja Björnsdóttir / Stúdentaverkfall og skriðdrekaskrúðganga í Grikklandi, sjá grein.
4-5. sæti: Karítas Diðriksdóttir / My Semester Abroad, sjá grein.